بین میز مذاکره قاهره و پیشروی میدانی: چه کسی آینده غزه را می‌نویسد؟

خبرگزاری قدس (قدسنا) ؛ گروه گزارش و تحقیق

در حالی که هیئت‌ها در قاهره گرد میز مذاکره نشسته‌اند تا درباره نقشه‌های راه و بندهای آتش‌بس گفت‌وگو کنند، در زمین و میدان نقشه‌های دیگری ترسیم می‌شوند؛ نقشه‌هایی سخت‌تر که بیل‌های مکانیزه نظامی آنها را ترسیم، بلوک‌های بتنی تثبیت شان می‌کنند و اسلحه‌ها از آنها محافظت می‌نمایند. این همان پارادوکسی است که صحنه غزه امروز را تعیین می‌کند: مذاکراتی که بسیار کُند پیش می‌روند، در برابر واقعیتی میدانی که با سرعتی بسیار بیشتر تغییر می‌کند.

در سالن‌های بسته، میانجی‌ها از «فضای مثبت» و «پیشرفت محتاطانه» سخن می‌گویند. هیئت‌ها در حال بررسی سندی سیاسی با پانزده بند هستند که قرار است مسیر را به سوی مرحله دوم توافق آتش‌بس که از اکتبر ۲۰۲۵ اجرایی شده، باز کند. بیشتر بندها غیرقابل حل به نظر نمی‌رسند؛ بلکه گروه‌های فلسطینی نسبت به اکثر پیشنهادهای مطرح شده انعطاف قابل توجهی نشان داده‌اند.

اما گره‌ای که همه چیز را به نقطه صفر بازمی‌گرداند، همچنان یک چیز است: سلاح.

اسرائیل خلع سلاح جنبش حماس را شرط پیشینی هرگونه پیشرفت سیاسی می‌داند. از دیدگاه آن‌ها، پیش از قطعی شدن این پرونده، نمی‌توان درباره عقب‌نشینی یا ترتیبات سیاسی صحبت کرد. در مقابل، گروه‌های فلسطینی معتقدند این شرط عملاً به معنای تحمیل نتیجه جنگ بر میز مذاکره است، نه دستیابی به راه حلی متوازن.

در اینجا، میانجی‌ها تلاش کردند فرمول میانی‌ای را با عنوان «تدریج و هم‌زمانی» ارائه دهند: مدیریت پرونده سلاح در مسیری تدریجی همراه با عقب‌نشینی مرحله‌ای اسرائیل از نوار غزه، زیر نظر یک کمیته ملی فلسطینی و با تضمین‌های بین‌المللی. این ایده، از نظر تئوری، تلاشی برای عبور از بن‌بست به نظر می‌رسد.

اما مشکل اینجاست که زمان سیاسی در قاهره به سرعتی حرکت نمی‌کند که زمان نظامی در غزه حرکت می‌کند. زیرا در حالی که بحث‌ها درباره نحوه مدیریت سلاح در آینده ادامه دارد، جغرافیای کنونی نوار در حال تغییر است. توافق اولیه آتش‌بس به اصطلاح «خط زرد» را ترسیم کرد و مناطق تحت کنترل اسرائیل را حدود ۵۳ درصد از مساحت نوار تعیین نمود. با این حال، این خط ثابت نمانده است. در ماه‌های اخیر، به تدریج به سمت غرب حرکت کرده و درصد کنترل به حدود ۶۰ درصد رسیده و آمادگی‌های نظامی برای رسیدن به ۷۰ درصد وجود دارد.

این تغییر صرفاً یک تغییر فنی در خطوط استقرار نظامی نیست، بلکه واقعیتی سیاسی جدید را منعکس می‌کند که در زمین در حال شکل‌گیری است. هر متر اضافی از زمینی که نیروهای اسرائیلی کنترل می‌کنند، موازنه مذاکره را تغییر می‌دهد و حاشیه مانور طرف فلسطینی را کاهش می‌دهد.

به عبارت دیگر، در حالی که میانجی‌ها نقشه‌های راه را بحث می‌کنند، نقشه دیگری بسیار تأثیرگذارتر در حال ترسیم است: نقشه کنترل بالفعل.

آنچه این صحنه را غم‌انگیزتر می‌کند این است که این تحولات در منطقه کوچکی رخ می‌دهد که بیش از دو میلیون انسان در آن زندگی می‌کنند. این افراد جزئیات اسناد سیاسی یا فرمول‌های پیچیده مصالحه را دنبال نمی‌کنند. چیزی که زندگی روزمره آن‌ها را تعیین می‌کند بسیار ساده‌تر است: امشب کجا می‌توانند بخوابند؟ فردا کجا می‌توانند آب یا نان پیدا کنند؟
 

با کاهش فضاهای در دسترس ساکنان، نوار به منطقه‌ای بی‌سابقه مملو از جمعیت تبدیل می‌شود. هزاران خانواده در چادرها یا پناهگاه‌های موقت زندگی می‌کنند، در حالی که کمک‌های بشردوستانه بسیار کمتر از حداقل لازم باقی مانده است. حتی در زمان آتش‌بس، به دلیل حملات هوایی یا تیراندازی در مناطق درگیری، سقوط قربانیان متوقف نشده است.

این معادله سؤالی را مطرح می‌کند که نمی‌توان نادیده گرفت: آیا مذاکرات می‌تواند به واقعیتی که در زمین شکل می‌گیرد برسد؟
 

تجارب گذشته نشان می‌دهد که میدان اغلب از سیاست پیشی می‌گیرد. در مورد غزه، این موضوع آشکارتر به نظر می‌رسد. هر چه مذاکرات بدون توافق روشن طولانی‌تر شود، احتمال تحمیل تحولات نظامی به عنوان واقعیتی که بعداً تغییر آن دشوار است، بیشتر می‌شود. به همین دلیل، نبرد واقعی امروز تنها بر سر بندهای توافق یا ترتیبات امنیتی نیست. نبرد بر سر خود زمان است: کدام یک سریع‌تر است، مذاکره یا واقعیت میدانی؟
 

اگر تلاش‌های دیپلماتیک موفق به مهار این شتاب شوند، ممکن است بتوان آتش‌بس طولانی‌تری برقرار کرد و شاید راه را برای راه‌حلی گسترده‌تر گشود. اما اگر شکاف بین دو مسیر ادامه یابد، آتش‌بس فعلی ممکن است تنها به ایستگاهی موقت پیش از دور جدیدی از رویارویی تبدیل شود.
 

تا کنون، به نظر می‌رسد غزه بین دو مسیر موازی گیر افتاده است: مسیر سیاسی که بسیار کند پیش می‌رود، و مسیر میدانی که با سرعت بیشتری پیش می‌تازد. میان این دو، بیش از دو میلیون انسان در فضایی که روز به روز کوچک‌تر می‌شود، ایستاده‌اند و منتظر نتیجه جنگی هستند که توانایی کنترل آن را ندارند.

در پایان، آینده غزه را نه آنچه در برگه‌های مذاکره نوشته می‌شود، بلکه آنچه بر زمین ترسیم می‌گردد، تعیین خواهد کرد.

انتهای پیام/24