گزارش تحلیلی/
گرفتاری رژیم صهیونیستی در بحرانهای عمیق؛ از تضعیف حمایت خارجی تا صعود به سوی فروپاشی
تحلیلگران راهبردی و مراکز مطالعاتی اسرائیلی و بینالمللی همگی بر این باورند که رژیم صهیونیستی در ژوئن ۲۰۲۶ یکی از خطرناکترین دورههای تاریخی خود را پشت سر میگذارد.
خبرگزاری قدس (قدسنا)، تحلیلگران راهبردی و مراکز مطالعاتی اسرائیلی و بینالمللی همگی بر این باورند که رژیم صهیونیستی در ژوئن ۲۰۲۶ یکی از خطرناکترین دورههای تاریخی خود را پشت سر میگذارد؛ جایی که تهدیدات فراروی این رژیم دیگر منحصر به جبهههای نظامی خارجی نیست، بلکه به بحرانی وجودی با ابعاد چندگانه تبدیل شده است که همزمان عمق داخلی آن را متلاشی میکند و اتحاد راهبردی آن را از بیرون فرو میریزد.
رژیم صهیونیستی در حالی در جنگ فرسایشی در چند جبهه غزه، لبنان و ایران بسر می برد که بافت اجتماعی آن دستخوش فروپاشی بیسابقهای شده و شبکه امنیتی خارجی آن -که ستون فقرات امنیت و بقای آن را طی دههها تشکیل میداد- در حال زوال است. گزارش مؤسسه سیاستهای قوم یهود (JPPI) نشان میدهد که ۵۵٪ از اسرائیلیها، قطبیشدن جامعه را بزرگترین تهدید برای آینده این رژیم میدانند که حتی از تهدید هستهای ایران (۲۳٪) پیشی گرفته است، و ۶۰٪ نیز معتقدند که خطر واقعی وقوع جنگ داخلی وجود دارد.
محور اول: فروپاشی نظام حمایت خارجی از رژیم صهیونیستی تا انزوای شدید
رژیم صهیونیستی از بدو تأسیس خود بر سه رکن خارجی استوار بود: حمایت نظامی آمریکایی، حمایت دیپلماتیک بینالمللی و حمایت روایی/اخلاقی (رسانهای و حقوق بشری). امروز، هر سه این ارکان به طور همزمان در حال فروپاشی هستند؛ منظرهای که مفهوم «انزوای عمیق» را که معاون رئیسجمهور آمریکا، جیدی ونس، درباره آن هشدار داده بود، بازتعریف میکند.
۱. فروپاشی حمایت نظامی آمریکا
روزنامههای نیویورک تایمز و واشنگتن پست از یک تحول سیاسی و فکری عمیق در رابطه سنتی واشنگتن و تلآویو پرده برداشتهاند که نه تنها به حزب دموکرات محدود نمیشود، بلکه به درون جریان راست پوپولیستی مرتبط با ترامپ نیز نفوذ کرده است. راست آمریکایی که طی دههها خود را حامی بیقید و شرط رژیم صهیونیستی تعریف میکرد، اکنون شاهد تنش های درونی فزایندهای است، به ویژه در میان جوانان محافظهکار و چهرههای تأثیرگذار جدید.
آمارها تصویر تاریکی از حمایت مردمی آمریکا ترسیم میکنند:
۶۰٪ از آمریکاییها در سال ۲۰۲۶ نگاه منفی به رژیم صهیونیستی دارند.
در میان ۱۸ تا ۴۹ سالهها، این نسبت به ۷۰٪ میرسد که نگاهی منفی دارند.
۴۸٪ از آمریکاییها میگویند که واشنگتن بیش از حد از این رژیم حمایت میکند که شامل ۲۰٪ از جمهوریخواهان میشود - رقمی که سه برابر دوران پس از عملیات ۷ اکتبر ۲۰۲۳ است.
پیامدهای خطرناک برای کمکهای نظامی:
برآوردها حاکی از آن است که کمکهای آمریکا حدود ۱۵٪ از بودجه امنیتی اسرائیل را تشکیل میدهد. در ژوئن ۲۰۲۶، واشنگتن و تلآویو مذاکرات رسمی برای پایان بزرگترین بسته کمکهای نظامی در تاریخ آمریکا را آغاز کردند و به نظر قطعی میرسد که تفاهمنامه ۳۸ میلیارد دلاری تا پایان آن در ۲۰۲۸، بار دیگر تمدید نخواهد شد. یک کارشناس سیاسی اسرائیلی اعتراف کرد که تل آویو سادهلوح بود که فکر میکرد میتواند از سیاست آمریکا اول استثنا باشد!
۲. فروپاشی حمایت دیپلماتیک: انزوا در قاره سبز در حال گسترش است
بحران رژیم صهیونیستی در غرب دیگر صرفاً موجی از انتقادات زودگذر نیست، بلکه به انزوای سیاسی و دیپلماتیک ملموسی تبدیل شده است. ایتمار ایخنر در روزنامه یدیعوت آحارونوت مینویسد: اغراق نیست اگر بگوییم وضعیت ما تا به این حد بد نبوده است!
نشانههای انزوای فزاینده در اروپا
اعمال محدودیت برای ورود وزرای صهیونیست: فرانسه به کشورهایی مانند ایرلند، بریتانیا، کانادا، استرالیا، نیوزلند و نروژ پیوست تا از ورود وزیران اسرائیلی به خاک خود جلوگیری کند.
خروج سرمایه: صندوق ثروت ملی نروژ سرمایهگذاریهای خود را از شرکتهای اسرائیلی خارج کرد.
درخواست برای تعلیق توافق مشارکت: ۳۵۰ مقام سابق اروپایی خواستار تعلیق توافق مشارکت با این رژیم شدند و اسپانیا به همراه ایرلند و اسلوونی درخواست لغو کامل آن را ارائه دادند.
تحریمهای احتمالی بریتانیا: ۷۵ نماینده بریتانیایی خواستار اعمال تحریمها و توقف صادرات سلاح شدند.
از دست دادن متحد در مجارستان: شکست ویکتور اوربان در انتخابات و روی کار آمدن پیتر ماگیار که از نزدیکی به سیاستهای اتحادیه اروپا سخن میگوید، به معنای کنار گذاشتن دیوار محافظ سلف او برای نتانیاهو است.
۳. فروپاشی حمایت روایی و از دست دادن روایت دموکراسی مظلوم!
رژیم صهیونیستی طی دههها توانسته بود خود را از طریق روایتهایی بازاریابی کند: کشوری کوچک محاصره شده توسط دشمنان، دموکراسی در خاورمیانهای آشفته، قربانی تاریخی که نیاز به حمایت دارد، و متحدی راهبردی که غرب بینیاز از او نیست. اما این روایت به ویژه در میان جوانان غربی، دانشگاهها، جریانهای چپ لیبرال و جریانهای جدید محافظهکار دچار فرسایش آشکاری شده است.
نسل جدید در سراسر جهان به طور غریزی به رژیم صهیونیستی به عنوان بخشی از داستان اشغال و رنج فلسطینیان نگاه میکنند. در تناقضی آشکار، تلآویو بودجه تبلیغات خارجی خود را به حدود ۷۳۰ میلیون دلار افزایش داده است تا در تلاشی ناامیدانه، تصویر فرسوده خود را جبران کند.
محور دوم: ابعاد داخلی بحران و جامعهای که در هشت سطح متلاشی میشود
۱. شکاف سیاسی و ایدئولوژیک
با نزدیک شدن به انتخابات کنست (پارلمان رژیم صهیونیستی) در بیست و ششم در اکتبر ۲۰۲۶، حلقههای نخبگانی، دانشگاهی و اجتماعی از اعتماد تاریخی خود به سلامت بازی دموکراتیک دست کشیدهاند. مؤسسه اسرائیلی موسوم به دموکراسی هشدار داده است که ائتلاف حاکم به دنبال تصویب قوانین سریعی است که بودجه احزاب مخالف را هدف قرار میدهد یا محدودیتهایی برای حذف رقبای جدید وضع میکند و این اقدامات نشاندهنده تمایل به تطبیق نظام تقنینی برای بقای سیاسی است.
در تحولی قابل توجه، آویگدور لیبرمن از رهبران مخالف، هشدار داد که نتانیاهو تل آویو را به سمت جنگ داخلی سوق میدهد و این فقط برای تداوم حضور وی در راس هرم قدرت است. این اظهارات پس از اعتراضات گسترده حریدیها در ۱۹ شهر علیه دستگیری فراریان از خدمت سربازی انجام شد.
۲. شکاف دینی: بحران حریدیها آتش اختلافات را شعلهور میکند
تنش بین یهودیان سکولار و یهودیان افراطی (حریدیها) یکی از عمیقترین خطوط گسل در جامعه صهیونیستی محسوب میشود. حریدیها که حدود ۱۳٪ از جمعیت را تشکیل میدهند، با استناد به اختصاص وقت برای مطالعه تورات و انجام مناسک دینی، از خدمت نظامی سرباز میزنند.
آمارهای نگرانکننده:
حدود ۳۸ هزار جوان در حال حاضر به عنوان فراری از خدمت سربازی طبقهبندی شده اند.
پیشبینی میشود حدود ۵۲ هزار نفر دیگر به جمع فراریان از خدمت بپیوندند.
بین ۷۵٪ تا ۸۰٪ از جمعیت فراریان از خدمت نظامی به جامعه حریدی تعلق دارند.
ارتش رژیم صهیونیستی با کمبود حدود ۱۲ هزار سرباز در خدمت اجباری مواجه است که از این تعداد حدود ۶ هزار نفر نیروی جنگی هستند.
پیامدهای سیاسی جدی: در ژوئن ۲۰۲۶، بحران ائتلاف دولتی بر سر اختلافات مربوط به یارانههای مهدکودک برای خانوادههای حریدی تشدید شد و احزاب حریدی تهدید به سرنگونی دولت کردند. در همین حال، حزب حریدی شاس برای تصویب قانون اساسی مطالعه تورات، فشار میآورد که معافیت دائمی آنها از خدمت سربازی را تثبیت میکند.
۳. شکاف قومی: اشکنازی در مقابل مزراحی و اتیوپیاییها
اگرچه شدت این شکاف در مقایسه با سایر اختلافات کاهش یافته است، اما احساس بهحاشیه رانی اقتصادی و اجتماعی در میان یهودیان شرقی و اتیوپیاییتبار همچنان عمیق است و در نرخ بالای فقر و نمایندگی نهادی پایین آنها نمایان میشود. این تنش، بازتاب بحران هویتی در جامعهای است که نه بر اساس تحول طبیعی، بلکه در نتیجه جنگ و آوارگی جمعیت بومی شکل گرفته است.
4. بمب ساعتی شکاف قومی: صف آرایی یهودیان در مقابل اعراب داخل
اگرچه شاخص تنش با اعراب در سال ۲۰۲۵ به ۱۸٪ کاهش یافته است (به نفع اختلافات داخلی یهودیان)، این شکاف همچنان یک بمب ساعتی با ادامه جنگ در غزه و کرانه باختری است، به ویژه در شرایطی که سازمانهای حقوق بشری این رژیم را به سیاست مجازات دستهجمعی متهم میکنند.
۵. شکاف بر سر قوه قضائیه و قانون اساسی: جنگ قدرت
دیوان عالی، اصلاحات قضایی تصویب شده توسط دولت نتانیاهو را لغو کرد و بحران قانون اساسی بیسابقهای را بین کسانی که این دیوان را حافظ دموکراسی میدانند و کسانی که آن را نهادی نخبهگرا و مداخلهگر میبینند، ایجاد کرد. رئیس دیوان عالی هشدار داده است که اصلاحات پیشنهادی عامل سیاسی را به عنوان فصل الخطاب معرفی میکند.
۶. شکاف اقتصادی و طبقاتی ثبات را تهدید میکند
جنگ های مداوم رژیم صهیونیستی شکنندگی نظام اقتصادی را آشکار کرده است:
شکاف دفاعی: تلآویو برای تأمین هزینههای دفاعی در دهه آینده به حدود ۲۵۰ میلیارد شکل (حدود ۷۹ میلیارد دلار) نیاز دارد.
بار مالیاتی متمرکز: دهک بالای درآمدی (۱۰٪ از جمعیت) حدود ۶۳٪ از کل مالیاتهای مستقیم را متحمل میشود.
افزایش کسری بودجه: کنست بودجه سال ۲۰۲۶ را با افزایش هزینههای دفاعی به بیش از ۱۴۲ میلیارد شکل و افزایش هدف کسری بودجه به حدود ۵٪ از تولید ناخالص داخلی تصویب کرد.
۷. شکاف بین مرکز و حاشیه
تلآویو (شامل اقشار سکولار، لیبرال و ثروتمند) در مقابل شهرکها و شهرهای حاشیهای (با اقشار مذهبی، محافظهکار و فقیر) دوگانگی در ارزشها و مواضع سیاسی ایجاد کرده و احساس بهحاشیه رانی را عمیقتر میکند.
۸. شکاف بر سر ارتش: ستون فقرات شکننده
علاوه بر بحران خدمت سربازی، نیروهای ذخیره نیز با فرسایش بیسابقهای مواجه هستند (فراخوان ۱۰۰ هزار سرباز ذخیره که برخی از آنها بیش از ۷ بار احضار شدهاند) که یک سوم خانوادههای آنها را با مشکلات مالی مواجه کرده است. اختلافات بین فرماندهی نظامی و سیاسی بر سر واقعگرایی اهداف جنگ در لبنان، از جمله دستیابی به رودخانه لیتانی، در حال افزایش است.
محور سوم: محرکهای داخلی فروپاشی
۱. استفاده نتانیاهو از جنگ به عنوان ابزاری برای بقا در قدرت
تحلیلگران بر این باورند که سیاستهای بنیامین نتانیاهو به ابزاری برای بقای شخصی وی در قدرت تبدیل شده است؛ او از جنگ برای طولانی کردن عمر دولت خود و فرار از مجازات استفاده میکند.
دادگاه فساد - مماشات برنامهریزی شده:
نتانیاهو از نوامبر ۲۰۱۹ با اتهامات رشوه، کلاهبرداری و خیانت در امانت در سه پرونده اصلی روبروست. تا مه ۲۰۲۶، دادگاه ۸۵ بار حضور وی را ثبت کرده است که نشان از استراتژی مشخصی برای طولانی کردن زمان محاکمه به منظور جلوگیری از محکومیت احتمالی دارد. او از همهگیری کووید-۱۹، جنگ غزه (۲۰۲۳)، جنگ لبنان و جنگ با ایران به عنوان بهانهای برای به تعویق انداختن مکرر جلسات دادگاه استفاده کرده است.
دام راهبردی:
یوآو لیمور، تحلیلگر نظامی، تأکید کرده است که ایران از این کارزار قویتر از نظر راهبردی خارج شد، در حالی که اسرائیل و آمریکا تضعیف شدند. این جنگی است که از ابزار بازدارندگی به ابزار فرسایش تبدیل شده است.
۲. مهاجرت معکوس: سونامی فرار مغزها
پدیده مهاجرت معکوس از رژیم صهیونیستی بحرانیترین شاخص زوال اوضاع داخلی محسوب میشود و گیلعاد کاریف، رئیس کمیسیون مهاجرت کنست، آن را سونامی فرار از اسرائیل توصیف کرده است.
برای درک عمق این فاجعه و سونامی خروج جمعیت، کافی است نگاهی به روند مهاجرت در سالهای اخیر داشته باشیم. در حالی که میانگین سالانه مهاجران در بازه پیش از سال ۲۰۲۱ حدود ۴۰ هزار و 500 نفر بود، این رقم در سال ۲۰۲۲ با جهشی چشمگیر به ۵۹ هزار و 400 نفر رسید. اوج این خروج بیسابقه در سال ۲۰۲۳ رقم خورد، جایی که تعداد مهاجران با افزایش خیرهکنندهی ۴۴ درصدی نسبت به سال ماقبل، به مرز ۸۲ هزار و 800 نفر صعود کرد. روند این خروج جمعیتی در هشت ماه نخست سال ۲۰۲۴ نیز ادامه یافت و آمار مهاجران از مرز ۵۰ هزار نفر عبور کرد که مجموعاً حکایت از زوالی شتابان و ساختارشکن در عمق جمعیتی این رژیم دارد.
به عبارت دیگر، تراز خالص مهاجرت شهروندان (تفاوت انباشته بین مهاجران و بازگشتکنندگان) بین ابتدای ۲۰۲۲ و اوت ۲۰۲۴ به میزان ۱۲۵ هزار نفر کاهش یافته است که فاجعهای جمعیتی برای این رژیم به شمار میآید.
محور چهارم: تعامل بین داخل و خارج و چرخه فروپاشی
بحرانهای خارجی و داخلی در یک چرخه معیوب خطرناک با یکدیگر در هم تنیده شدهاند:
۱. خارج، داخل را تضعیف میکند: انزوای بینالمللی رژیم و کاهش حمایت آمریکا، حس اضطراب وجودی را دوچندان میکند و گروههای جهانگرا (دانشگاهیان، متخصصان فناوری، افراد دارای تابعیت دوگانه) را به مهاجرت و خشکاندن منابع انسانی و مالی سوق میدهد.
۲. داخل، خارج را میراند: شکافهای شدید داخلی، کشمکش بر سر قدرت، و سیاسیسازی نهادهای قضایی و نظامی، اتخاذ یک سیاست خارجی منسجم را برای تلآویو دشوار میسازد و تصویر آن را به عنوان یک دولت هرج و مرجزده تشدید کرده و از دست دادن متحدانش را تسریع میبخشد.
۳. نتانیاهو در مرکز قرار دارد: او از تنش خارجی برای توجیه ادامه جنگ و به تعویق انداختن محاکمه خود استفاده میکند، در حالی که جنگهای فرسایشی او اقتصاد را تضعیف کرده و انزوا را عمیقتر میسازد و این خود شکاف داخلی را افزایش داده و مهاجرت را تشدید میکند.
نتیجهگیری: صعود به سوی فروپاشی
همه ناظران و تحلیلگران راهبردی بر این باورند که مسیر نظری واحد برای نجات رژیم صهیونیستی از ورطهای که به آن نزدیک میشود، مستلزم بازتنظیم جامعی است که شامل: توقف تنشافزایی نظامی، تشکیل ائتلاف دولتی جدید که حداقل اعتماد به نهادهای دموکراتیک را بازگرداند، مهار شهرکنشینان، و تلاش برای بازپسگیری حداقلی از اجماع بینالمللی فروریخته باشد.
انتهای پیام/م.ت
صفحات اجتماعی
اینستاگرام تلگرام توییتر آر اس اس