غریب آبادی در برنامه گفتگوی ویژه خبری:
نمیتوان به آمریکا در میز مذاکره اعتماد کرد
معاون حقوقی و بین الملل وزارت امور خارجه گفت: از آنجا که آمریکا در یک سال و نیم گذشته دستکم سه بار بدعهدی کرده نمیتوان به آمریکا در میز مذاکره اعتماد کرد.
به گزارش خبرگزاری قدس (قدسنا) کاظم غریبآبادی در برنامه گفتگوی ویژه خبری، آخرین وضعیت مذاکرات هستهای را تشریح کرد.
متن کامل این گفتگو به شرح زیر است:
سوال: از آخرین وضعیت حوزه دیپلماسی به ویژه مذاکرات به روز رسانی داشته باشیم که الان شرایط چیست همچنان میتوان به دیپلماسی امیدوارانه نگاه کرد؟ خیلیها تحلیلشان این است که خیلی دیگر انتظاری برای توافق نمیشود داشت؟
غریب آبادی: البته دیپلماسی یکی از پایههای مهم سیاست هر کشوری است. تحت هر شرایط چه شرایط سخت باشد و چه شرایط سهل، دیپلماسی همواره ظرفیت و همچنین ابزاری در جعبه ابزار کشورها است. یعنی هیچ کشوری ابزار دیپلماسی را تحت هر شرایطی کنار نمیگذارد. اما نکته مهم این است که از دیپلماسی چگونه باید استفاده کرد تحت چه شرایطی با چه الزاماتی و با چه قیمت و هزینهای؟ این نکته کلیدی و اساسی است
مرحله جدید تعاملات در حوزه حل و فصل دیپلماتیک، مسائل و چالشهایی که با آن مواجه هستیم از حاشیه اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل شروع شد. آنجا که الزامات و شرایط جمهوری اسلامی ایران برای رسیدن به تفاهم بعد از بدعهدیهای شدید آمریکا در نوع برخورد با تفاهم اسلام آباد، شاهد تغییراتی بودیم. در این حوزه جمهوری اسلامی ایران طرحی را در ۷ روز ارائه کرد. آن چیزی که این روزها موسوم است به شرایط هفتگانه جمهوری اسلامی ایران از طریق واسطهها به اطلاع طرف آمریکایی رسید و گفته شد که اگر آمریکا این الزامات و شرایط را انجام دهد جمهوری اسلامی ایران هم تمایل دارد و آماده است به راهکار حل و فصل دیپلماتیک برای این مسائل برسد و آمادگی هم دارد که بعد از آن تنگه هرمز را هم باز کند به عنوان یک اقدام از سوی جمهوری اسلامی ایران.
آن مسائلی و الزاماتی را هم که تعیین شد، ضرورتاً مسائل جدیدی نیستند موضوعاتی هستند که آمریکا باید آنها را اجرا کند تا نشان دهد که پایبند است به راهکار دیپلماتیک و دیپلماسی. برای آمریکا صرفاً ابزار موقتی نیست که بخواهد از یک چالش برای چند روز رها شود و یا زمینه را فراهم کند برای برخورد با جمهوری اسلامی ایران به روشهای دیگر. مثلاً اگر الان شرایطش آماده نیست دو یا سه هفته یا یک ماه یا دو ماه آینده آمادگی خواهد داشت. این برای ما موضوع کلیدی است. چرا؟ چون آمریکا کشور بدعهدی است. حداقل سه بار در طول یک سال و نیم گذشته نشان داد بدعهدی خودش را.
نمیتوانید در میز دیپلماسی به آمریکا اعتماد داشته باشید. یک بار جنگ ۱۲ روزه شاهد هستیم که قبلش مذاکرات داشت انجام میشد. جنگ چهل روزه را شاهد هستیم که باز قبلش مذاکرات در جریان بود و همچنین مذاکرات اسلام آباد و تفاهم اسلام آباد تفاهم منعقد شد حداکثر برای دو هفته در واقع آن تفاهم دوام آورد. آمریکا نشان داد که این کشور کشوری نیست که بتوانید به سادگی به آن اعتماد کنید و با تفاهمی بگویید این مسئله را به صورت دائمی حل و فصل کردهاید. آن چیزی که نیاز است در رابطه با آمریکا به راهکار پایدار و دائمی برسید ضمانتهای لازم برای اجرای تعهدات آمریکا است. یعنی باید نشان داده شود که پایبند است به این حل و فصل دیپلماتیک و اجرای تعهدات خودش. در این زمینه از این منظر آن نکات کلیدی که برای جمهوری اسلامی ایران مطرح بود؛ مثل خاتمه دائمی جنگ در تمامی جبههها، این نکته کلیدی و اساسی است. محاصره اقتصادی که آمریکا وضع کرده، پولهای بلوکه شده ایران است، رفع برخی تحریمها از جمله در حوزه نفتی و موضوعات دیگر. آمریکا یک سری تحریمهایی را هم بعد از اینکه تعهدات خودش را تحت تفاهم اسلام آباد کنار گذاشت و آن تفاهم را به صورت کامل ملغی کرد، تحریمهای جدیدی وضع کرد تکلیف اینها هم باید مشخص شود. یعنی نمیتواند اینها به عنوان ابزار جدید دست آمریکا باقی بماند که ما باز مذاکره کنیم که این تحریمهای جدید را رفع کنیم. باید اینها هم بخشی از اقدامات اجرایی آمریکا باشد این تحریمها را آمریکا کنار بگذارد و یا تجهیزات و یا نیروهای نظامی جدیدی که اضافه کرد به منطقه بعد از آن تفاهمی که داشتیم. اینها مسائلی است که باید تکلیفش مشخص شود. یعنی باید آمریکا اقدامات عملی را برای اینها انجام دهد. اینها هم زمان نمیبرد که بگویید موضوعاتی است که بسیار زمانبر است. طرح ایران آن موقع ۷ روزه بود بعد در طول حدوداً دو ماه گذشته با واسطهها به ویژه قطر و پاکستان، رایزنیهای شد. چه آمدند تهران و چه هیئتهای ما در کشورهای ثالث باز صحبت داشتند با میانجیها. این طرح تا دو روز کاهش پیدا کرد و کوتاهتر شد تا این اقدامات میتواند ظرف دو روز انجام شود و منجر به باز کردن تنگه هرمز شود. این الان روی میز است. پس جمهوری اسلامی ایران آن کاری را که باید انجام میداد تعهد خودش را به حوزه دیپلماتیک نشان داد علی رغم تمام بدعهدیها و این الان روی میز است. یعنی اگر قرار است اقدام عملی صورت بگیرد این اقدام دیگر باید از طرف آمریکایی باشد.
سوال: پاسخ آنها مگر به این پیشنهاد منفی نبود؟
غریب آبادی: آن پاسخهایی که تا الان یعنی اظهار نظرهایی که روی این طرح ۷ روزه و بعد دو روزه انجام دادند، ضرورتاً نمیتواند الان منجر به این شود که بلافاصله تفاهمی بین ایران و آمریکا صورت بگیرد. صورت مسئله کاملاً مشخص است. باید یک سری اقدامات را آمریکا انجام دهد. حالا توالی این اقدامات اینها را میشود بحث کرد که در طول دو روز سه روز، ۵ روز یا حتی هفت روز و یا از یک فاصله دو روزه تا ۷ روزه دارید این را میشود بحث کنید که چگونه، چه روزی و کدام اقدام انجام شود. اما یک چیز قابل بحث نیست هیچ کدام از این الزامات نمیتواند حذف شود این نکته کلیدی است.
سوال: الان آمریکاییها به این پیشنهاد یعنی وقتی کاهش پیدا کرد به دو روز پاسخ رسمی ندادهاند؟
غریب آبادی: آمریکاییها نظراتی که به این دادند هنوز ما فاصله داریم که بخواهیم بنشینیم و این متن را نهایی کنیم. فاصله از چه نظر داریم؟ آمریکا به اجرای برخی از اینها در همین دو روز و یا آن طرح ۷ روز نظراتی دارد. مثلاً اجرای برخی از اینها را به برخی زمانهای دیگر در نظراتش میخواهد موکول کند. اینها عملیاتی نیست. چرا؟ چون هر کدام از این حداقل آن چند موضوعی که عرض کردم الان نخواهد اجرا شود، ضرورتاً تفاهمی نمیتواند شکل بگیرد. مشکل اینجاست. چرا؟ چون اگر شکل هم بگیرد این تفاهم ناپایدار خواهد بود. ما که جنگ را آغاز نکردیم. جمهوری اسلامی ایران که جنگ طلب نبوده. ما که نرفتیم بگوییم که جنگی را با آمریکا آغاز کرده باشیم. منافع آمریکا پایگاههای آمریکا را مورد حمله قرار دهیم. ما مورد جنگ واقع شدیم. ما دفاع کردیم از خودمان. همواره در حال دفاع از خودمان بودیم. حالا اگر قرار است کشوری اعتماد کشور دیگر را جلب کند، این ما نیستیم که بخواهیم هزینه بیشتری بدهیم و بخواهیم اعتماد آمریکا را به خودمان جلب کنیم، این آمریکا است که باید اعتماد جمهوری اسلامی ایران را جلب کند. اگر خواهان حل و فصل دیپلماتیک موضوع است.
ما دو وضعیت داریم یک وضعیت دیپلماتیک داریم، یک وضعیت همین تهدیدات نظامی و تداوم وضعیت جنگ است. حالا برخی از آن به عنوان نه جنگ نه صلح یاد میکنند. من اعتقادم این است از نظر حقوقی البته که ما همچنان در وضعیت جنگی هستیم. ما در وضعیت نه جنگ و نه صلح نیستیم. چرا؟ چون آمریکا گاهی اوقات برخی اقدامات ایضایی و عملیاتهای نظامی علیه منافع ما انجام میدهد. اگر ما این را وضعیت نه جنگ و نه صلح تلقی کنیم؛ هر طرفی اقدام اولیه انجام دهد این به نوعی، تجاوز نظامی محسوب میشود، اما از لحاظ حقوقی اگر وضعیت جنگی تلقی شود که همین هم هست اقدامات جمهوری اسلامی ایران در هر زمانی تا این جنگ به صورت دائمی خاتمه پیدا کند، اقدام دفاع مشروع است. یعنی ما منتظر نیستیم که هر وقت مثلاً یک پایگاه ما را زد یا یک منافع ما را زد به آن پاسخ دهیم چرا، چون شرایط هنوز شرایط جنگی است.
سوال: اقدام پیشدستانه جمهوری اسلامی ایران؟
غریب آبادی: در مورد اقدام پیش دستانه، هر اقدامی در شرایط جنگی؛ اقدام در چارچوب دفاع مشروع است. چرا؟ چون این شرایط حل و فصل نشده. این شرایط هنوز باقی است. همین دیروز اقدام نظامی انجام دادند پس شرایط جنگی است. شرایط جنگی الزامات خودش را دارد. اگر آمریکا فکر میکند از این طریق میتواند به نتیجه برسد این مسیر را آزمایش کرده. هم جنگ ۱۲ روزه و هم جنگ ۴۰ روزه نتایجی عایدش نشد و شکستهای سنگینی را هم متحمل شد. راه دوم بحث دیپلماسی است. پس اگر قرار است سراغ دیپلماسی بروند این آمریکا است که باید اعتماد جمهوری اسلامی ایران را جلب کند و آن چیزی هم که ما روی میز گذاشتیم تعهدات جدیدی هم نیست. یعنی همان چیزهایی است که قبلاً آمریکا متعهد به آنها بوده. همانها را باید الان انجام دهد. اگر آمریکا مقاومت میکند بر سر راه اجرای اینها، ما باید یک مقدار بدگمان باشیم. الان بحثها حول این هست با میانجیگران این الزامات باید اجرا شود حالا اگر آمریکا بخواهد طولانی نشود، این زمان میتواند در یک روز یا دو روز انجام دهد. برای همین است که آن طرح هفت روزه خلاصه شد در دو روز. میتواند در یک روز آمریکا تعهدات خودش را انجام دهد. از روز دوم تنگه هرمز باز شود؛ این دست آمریکا است آن الزامات را انجام دهد. این شرایط برای حل و فصل دیپلماتیک فراهم است. در غیر آن جمهوری اسلامی ایران نمیتواند هزینه مازادی را پرداخت کند با اینکه قربانی جنگ و تجاوز است بتواند اقداماتی را برای جلب رضایت آمریکا انجام دهد این اصلاً قابل تصور نیست.
سوال: از بین گزینههای موجودی که میتواند یکی از راههای انتخابی باشد برای خاتمه این جنگ یا ادامه این مسیر به ویژه بعد از آن اظهارات رئیس جمهور آمریکا که گفت ما دیگر توافق نخواهیم کرد. تحلیل برخی این است که الان مذاکره و توافق رقیقترین و کمرنگترین گزینه موجود روی میز است. یعنی خیلیها پیش بینیشان این است که دیگر به این سمت نخواهیم رفت شما هم تحلیلتان همین است؟
غریب آبادی: این چیزی که آمریکاییها الان اعلام کردند، صحبت آقای ترامپ هم همین بود که دیگر من دنبال تفاهم نیستم و همین تحریمهای اقتصادی، ابزار کارآمدی برای جمهوری اسلامی ایران است. اگر این است تحریمهای اقتصادی را هم آمریکا علیه جمهوری اسلامی از ابتدای انقلاب آزمایش کردهاند. تحریمهای اقتصادی که دیگر چیز جدیدی نیست. نام اینها عوض میشود ولی همان سیاستهای شکست خورده قبلی است. ترامپ در دور اول ریاست جمهوری، سیاست فشار حداکثری را علیه جمهوری اسلامی ایران اعمال کرد. به کجا رسید چه جوابی گرفت؟ هیچ جوابی نگرفته. بله تحریمها آثار دارد بر زندگی مردم ولی منتها خساراتی که از این شرایط تحمیل میشود بر اقتصاد جهانی، بر بازارهای انرژی جهانی، بازارهای مالی و خود آمریکا بسیار سنگینتر از آن فشاری است که بر جمهوری اسلامی ایران دارد وارد میکند. همین سیاست طرد اقتصادی که در همین دوره جدید، تهران اتخاذ کرد درباره ایران هم همین است.
گفته بود به وزیر خزانهداری که در دو هفته تکلیف جمهوری اسلامی ایران را با همین بسته تحریمی جدید تحت عنوان «طرد اقتصادی» تعیین تکلیف و جمع میکنیم بساط ایران را. چی شد؟ الان چندین هفته گذشته و اتفاقاً بساط سیاسی خودشان در آمریکا جمع و جور شد. این سیاستها نتیجه عکس داد. یا الان دوباره این بسته طرد اقتصادیشان جواب نگرفت در آن دو هفته و یا حتی فراتر از دو هفته آمدند باز برنامه عملیاتی برای کنترل حمل ونقل و کریدورهای ما در شمال و در حوزه دریای آسیای مرکزی و همچنین حوزه خزر، این را جدید اعلام کردند. از این هم قطعا نتیجهای نخواهد گرفت. جمهوری اسلامی ایران کشور وسیع و پهناوری است. ۱۵ همسایه آبی و خاکی داریم. کشوری که هم ظرفیتها و منابع قوی و نیروی انسانی متخصص دارد نمیتوانید با تحریم این را وادار به تسلیم کنید. این سیاست شکست خورده است از همین الان. حتی همین برنامه عملیاتی موسوم به «دروازه آهنین» اینها از عملیات محاصره دریایی شروع کردند. از حدود سه ماه قبل حالا محاصره دریایی جواب نگرفت، آن هم محاصره دریایی کردند و بسته است و ما هم میتوانیم.
از چندی قبل، محاصره زمینی در پیش گرفتند، موفق نبودند. کشورهای همسایه ایران با اینها همکاری نکردند. باز بحث محاصره هوایی ایران و تحریم هوایی را در پیش گرفتند. توفیق خیلی اندکی داشتند. برخی پروازهای ما به برخی جاها متوقف شد، اما مسیرهای اصلی پروازی برای مسافران بازست. چرا؟ چون جمهوری اسلامی ایران ظرفیتهای غنی و ارتباطات قوی دارد. اصل وابستگی متقابل بین ما و همسایگان ایجاد شده. ایران که ونزوئلا نیست شما رئیس جمهورش را بردارید ببرید، کشور کامل واردار به تسلیم شود. ایران که کوبا نیست که بیایید محاصره اقتصادی کاملش کنید؛ هیچ ورود و خروجی آن جا نداشته باشد. ایران، ایران جمهوری اسلامی ایران است. ما تجربه قوی داریم. همین اقداماتی که اینها کردند، توفیقی نداشتند. نه محاصره زمینی و نه در محاصره دریایی. دیپلماسی قوی در دولت و وزارت خارجه در پیش گرفتند.
ما با تمام همسایگان در سطوح مختلف و در سطح رئیس جمهور تا وزیر خارجه تا وزرای تخصصی در دولت در ارتباط هستیم. مراودات بسیار زیادی با اینها داریم، که نگذاریم برنامه آمریکا بدون هزینه برای او اجرایی شود. اگر میبینید مرزهای زمینی ما بازست و اگر میبینید محاصره هوایی الان جواب نداده، مگر در چند نقطه معدود؛ به خاطر پیگیریهای جمهوری اسلامی ایران و پیگیرهای دیپلماتیک ماست و مراودات خوبی که ما با همسایگان مان داریم، اما از آن طرف چه اتفاقی افتاده؟ این کارها را کردند و جوابی نگرفتند، تنگه هرمز مدت هاست که بسته است. چه خساراتی متوجه این هاشده، آمارهایی که داریم و تاثیر این اقدام ایران بر اقتصاد و تجارت جهانی و انرژی جهانی همچنان چشمگیرست.
اخبار آمریکاییها را شما تعقیب میکنید، میخواهند خیلی این موضوع را سطح پایین جلوه دهند، بگویند نه ما هیچ وابستگی به تنگه هرمز نداریم، ما نفت خودمان را میبریم. امروز خبری دیدم که آمریکاییها اعلام کرده بودند در این مدتی که تنگه هرمز بسته است که حدود سه ماه میشود، یک میلیارد و هفتصد میلیون بشکه نفت بردند. یک میلیارد و هفتصد میلیون بشکه نفت در شرایط عادی پیش از جنگ در این مدت میتوانستند ببرند، پس چرا قیمت نفت همچنان بالاست؟ چرا ما با کاهش ارزش نفت در بازارهای بین المللی مواجه هستیم؟ چرا قیمت بالاست؟ چرا قیمت بنزین، گازوئیل و سوخت هواپیما بالاست؟ چرا در آمریکا و جامعه آمریکا همچنان بزرگترین نگرانی شان افزایش همین سوخت است مثل بنزین و گازوئیل. ۷۳ درصد نظرسنجیها را خود آمریکاییها کردند، بزرگترین نگرانی شان مردم آمریکا در طول جنگ، همین حاملهای انرژی است. ۷۳ درصد. اگر در انتخابات نتیجه این شد، خودشان کردند. تحلیل معاون اول رئیس جمهور آمریکاست گفت: شکست ما در انتخابات مهمترین علتش جنگ با ایران است و بحث سیاستهای حمایتی از اسرائیل. ترامپ که بعد از او سوال کردند گفت: قبول میکنم که شکست ما بخشی از آن ناشی از جنگ با ایران است.
جنگی را راه انداختند، نتوانستند این را فقط هزینه را به جمهوری اسلامی ایران تحمیل کنند. این هزینه تحمیل شد به خود آمریکا، به کشورهای حامی آمریکا و بسیاری از کشورهای جهان، اقتصاد جهانی لطمه و آسیب دیده. بحث بازارهای مالی و انرژی جهانی است. در همین نشستی که با رئیس جمهور؛ در ترکیه بودیم برای «کاپ ۳۱ دروازه تغییرات اقلیمی» یکی از روسای جمهور، اسمش را مایل نیستم این جا ببرم، باورتان نمیشود که اگر اسم این کشور را بشنوید گفت: به خاطر همین بستن تنگه هرمز، یارانه برای مردم شان تعریف کردند. چقدر؟ ۱۰ میلیارد دلار تعریف کردند که یارانه به مردم شان بدهند که عوارض ناشی از بستن تنگه هرمز فقط بر اقتصاد یک کشور. در حوزه کود شیمیایی، چون کود شیمیایی الان بخش اعظمش از همین تنگه هرمز عبور میکند، به خاطر بستن تنگه هرمز نمیتواند عبور کند و به کشورهای مقصد برسد. قیمتهای کود شیمیایی در تمام کشورها که وابسته به کود شیمیایی وابسته بودند، بسیار رفته بالا. ۱۰ میلیارد دلار در یک کشور، کشورهای مختلفی را دیدم که آسیب دیدند. نمیتوانید جنگی را علیه جمهوری اسلامی ایران تحمیل کنید و هزینهها را هم بار کنید فقط به جمهوری اسلامی ایران. جنگ با جمهوری اسلامی ایران آثارش جهانی است. ضرورتی ندارد حتما این آثار نظامی و امنیتی باشد یا دفاعی.
اقتصاد جهانی، بازارهای مالی جهانی، بازارهای تجارت جهانی آسیب دیده، تمامی کشورها تقریبا از این موضوع آسیب دیدند. الان حمل و نقل دریایی هزینه هایش بسیار افزایش پیدا کرده. از بحث بیمهها و هزینه اجاره، تغییر مسیرها، همین کود شیمیایی، پس به این سادگی نیست. اگر بخواهند این موضوع را کاهش دهند و بگویند که ما به تنگه هرمز وابسته نیستیم و مذاکرات ما رنگ و بوی دیگری پیدا کند، ما واقعا مایل نیستیم که کشورهای دنیا، از بستن تنگه هرمز این گونه آسیب ببینند. جنگ ما با آمریکاست و دشمن اصلی ما با آمریکاست. ما همواره در گفتوگوهای دیپلماتیک با این کشورها با منطق صحبت کنیم. اینها به ما میگویند که ما تنگه هرمز را یک جانبه باز کنیم. میگویند ما اقتصادمان آسیب دیده و با زبان بی زبانی به ما میگویند، برخی از کشورهای دوست، ما هم با زبان منطق با آنها صحبت میکنیم. میگوییم که این جنگ را ما تحمیل نکردیم. ما جنگ طلب نبودیم، جنگ تحمیل شده. مگر میشود ما تنگه هرمز را برای همه باز کنیم ولی خود جمهوری اسلامی ایران که صاحب این جا و این منطقه است، نتواند هم کالاهای خودش را بفرستد و هم کالاهای مورد نیاز خودش را تامین کند و از طریق این تنگه وارد کند، این را عموم کشورها میپذیرند. الان تمام کشورهای دنیا که آسیب و خسارت دیدند از این موضوع، جمهوری اسلامی ایران را مورد انتقاد قرار نمیدهند، آمریکا را مورد انتقاد قرار میدهند.
سوال: اشاره کردید قائل به تعبیر نه جنگ، نه صلح نیستید، که ما همچنان در شرایط جنگی هستیم. درگیریهای محدودی در جزایر و نوار ساحلی و در تنگه هرمز وجود دارد. آیا وزارت امور خارجه و دستگاه دیپلماسی این شرایط را، همچنان فکر میکنند، با آن ابزارهایی که در اختیار دارد، میتواند این را پایان دهد و آیا ما در این شرایط جلو خواهیم رفت و میشود حد پایانی برای آن تصور کرد؟
غریب آبادی: برای این که این وضعیت را حل و فصل کنید باید برای همه سناریوها آماده باشید. یعنی نمیتوانید وقتی در شرایط جنگی قرار دارید فقط تمام تخم مرغهای تان را در سبد دیپلماسی بگذارید. اگر از لحاظ حقوقی باور به این دارم که همچنان در شرایط جنگی هستیم، این به خاطر آثار و تبعات این شرایط است. اگر این وضعیت، وضعیت جنگی تلقی نباشد، هر اقدام ما، اقدام تجاوزکارانه محسوب خواهد شد و شرایط جنگی است و ما همواره در حال دفاع هستیم. این را یک بار دیگر روشن میکنم در این خصوص، برای این من این واژه را بکار بردم. وقتی شرایط این گونه است، جمهوری اسلامی ایران هم برای وضعیت دیپلماتیک، خودش را آماده نگه دارد، یک، دوما هم برای مقابله با این تحریمهای سختگیرانه آمریکا که شامل محاصره دریایی، زمینی و هوایی است باید خودش را آماده کند، و سه هم برای مقابله با اقدامات احتمالی نظامی از سرگیری احتمالی جنگ. پس جمهوری اسلامی ایران تمامی دستگاهها خودشان را برای سه وضعیت باید آماده کند. ما در وزارت امور خارجه مسئولیت مان این است که در حوزه دیپلماسی فعال باشیم. ما راهکارهای حل و فصل دیپلماتیک در چارچوب ساز و کارهایی که نظام طراحی کرده و چارچوبهای سیاست گذار و تصمیم گیر آماده میکنیم که اگر شرایط برای حل و فصل دیپلماتیک فراهم بود، این راهکار آن جا فراهم باشد.
نیروهای مسلح مقتدر ما، خودشان را برای هرگونه تجاوز نظامی آماده کردند. اخباری که در خارج از کشورست، خودشان اذعان دارند که ایران در تولید موشکهای جدید، با بردهای مختلف خودش را آماده میکند و تعداد موشکهای خودش را افزایش میدهد، طبیعی است باید این کار را بکنیم. نیروهای مسلح ما خودشان و توان و ظرفیت خودشان تقویت میکنند. دولت هم برای تحریمها و محاصره اقتصادی همه جانبه در دو وضعیت خودش را آماده کرده. وضعیت اول در داخل کشورست. دولت تمام هم و غمش را به کار برده برای این که مردم که الان با این شرایط مواجه هستند، گرانی و آثار ناشی از جنگ است، اینها را که نمیتوانیم رد کنیم، اما دولت اقداماتی اتخاذ کرده که مردم احساس کمبود در حوزه کالاهای اساسی نکنند. یک سال و نیم است که درگیر جنگ هستیم، کدام کشوری را میتوانید نشان دهید که اگر دچار شرایط جنگی بود، مردم دسترسی شان به کالاهای مورد نیاز شان سهل و آسان باشد، اما دولت تمام اقدامات لازم را انجام داد برای مقابله با آن سیاست تحریمی که این سیاست کاملا موفق بود. کار دوم که برای مقابله با آن سیاست تحریمی همه جانبه به کار بردیم، خنثی کردن اینها و مقابله با این تحریمها از طریق کار با همسایگان از طریق دیپلماسی فعال است.
سوال: همسایگان ما در ارتباط با این تحریمهایی که اشاره کردید به ویژه سمت دریای کاسپین و دیدار شما با سفیر روسیه در تهران، موضع آنها راجع به این تحریمها چه بود؟
غریب آبادی: تا جایی که بتوانم این بحث را باز کنم. بحثهای دریایی که آمریکا اعمال کرده و ما هم تنگه هرمز را بستیم. در حوزه زمینی الان مرزهای مان با عراق و ترکیه و پاکستان برقرارست. در حوزه شمالی، با ترکمنستان، ارمنستان و آذربایجان مرزها برقرارست. گاهی اوقات در یکی دو حوزه مرزی مشکلاتی به وجود میآید، یک یا دو روز مرزی بسته میشود و بعد رفع مشکل میشود و برمی گردد به شرایط عادی. ما با اینها در تعامل هستیم در سطح بالا، در حوزه هوایی با عراق و ترکیه برقرارست. برخی محدودیتها ایجاد شده. مثلا ما الان به بغداد پروازی نداریم، همه پروازها به نجف است، به ترکیه برقرارست. در حاشیه خزر با یکی از کشورها پرواز داریم. پس پروازها را اینها نتوانستند موفق شوند، از طریق کاری که با اینها انجام دادیم، در حوزه کشورهای ساحلی خزر ما و روسیه، یک سیاست مشترک داریم. البته ۵ کشور دارد کشورهای ساحلی حوزه خزر، کنوانسیونی است به نام کنوانسیون «رژیم حقوقی دریای خزر» که این کنوانسیون این را امضا کرده تصویب نکرده، اما یکی از موضوعات مهم و مفاد مهم این کنوانسیون این است که نباید کشورهای ساحلی، پای بیگانگان را به خزر باز کنند. درست است که این لازم الاجرا نشده، اما این کنوانسیون توسط آن کشورها الان به تصویب رسیده و نباید مغایرت با روح و مفاد آن عمل کنند. خود همین نوعی تعهد برای آن کشورها ایجاد میکند.
با سفیر روسیه که صحبت داشتم، روسها کاملا مخالف هستند که پای بیگانگان باز شود از جمله این که آمریکا بخواهد با کمک کشورهای ساحلی به زعم خودش البته این سیاستهای اقتصادی خودش را علیه ایران اجرا کند که البته ما اعتقادمان این است که این بهانهای برای آمریکاست که بتواند نفوذش را در حوزه خزر بیشتر کند. ما این هشدارها را به کشورهای حوزه خزر دادیم. پیامی را وزیر امور خارجه برای همتایانشان در کشورهای ساحلی خزر فرستاد و این مسائل را باز کردیم و با اینها در تماس هستیم و هشدارهای لازم را میدهیم که حوزه خزر، حوزه بیگانگان نیست، حوزه امنیتی، نظامی، اقتصادی، دفاعی، تجاری و محیط زیستی کشورهای ساحلی است، امیدواریم آمریکا در این جا موفق نخواهد شد که سیاستهای تحریمیش را از طریق این کشورها علیه ایران به پیش ببرد.
سوال: همچنان میانجی بین ما قطریها هستند؟
غریب آبادی: بله قطریها هستند. پاکستانیها هم هستند. با قطریها تعاملات برقرارست ولی تماسهای بیشتری بین ما و قطریها برقرارست.
سوال: قطریها همچنان فعالند؟
غریب آبادی: در تماس هستند که چگونه میشود زمینه ایجاد یک تفاهم را فراهم کنند. هم با ما در تماس هستند هم با طرف آمریکایی.
سوال: یک موضوع مهم بحث هستهای و تعاملات ما با آژانس بین المللی اتمی است. هم جلسه شورای حکام برگزار شود و اظهارات اخیر رافائل گروسی و دسترسیهایی که باید داشته باشیم به تاسیسات هستهای ایران را نداریم. الان تعاملات جمهوری اسلامی ایران با آژانس بین المللی انرژی اتمی چگونه است؟
غریب آبادی: به ویژه بعد از این که تاسیسات اتمی ما مورد حمله آمریکا قرار گرفت در جنگ ۱۲ روزه و این حملات و این تاسیسات در جنگ ۴۰ روزه گسترش پیدا کرد. در جنگ ۱۲ روزه اینها تاسیسات مرتبط با غنی سازی را زدند و در جنگ ۴۰ روزه بعضی از تاسیسات غیرمرتبط با غنی سازی را زدند. این اقدام کاملا خلاف حقوق بین الملل، خلاف منشور ملل متحد و خلاف اساسنامه آژانس و قطعنامههای کنفرانس عمومی آژانس و شورای امنیت است. در مورد مصونیت تاسیسات هستهای که تحت نظام پادمان قرار دارد، تمامی این تاسیسات هستهای و آن چه را که موظف به اظهار به آژانس بودیم همه را اظهار کرده بودیم. این تاسیساتی که آمریکا زد تمام اینها تحت نظارت آژانس و بازرسان آژانس بود. میآمدند و میرفتند. قبل از این که آژانس و دسترسیهای آژانس را قطع کنیم، تقریبا ۷۰ درصد بازرسیهای آژانس از جمهوری اسلامی ایران صورت میگیرد.
مدتی در وین سفیر بودم و نماینده دائم جمهوری اسلامی ایران نزد آژانس بین المللی اتمی بودم، بعضی موقعها به مدیر کل آژانس و برخی کشورها میگفتم که خوب اسم این آژانس را بگذارید «آژانس انرژی اتمی برای جمهوری اسلامی ایران» چرا میگذارید «آژانس بین المللی» چرا اگر بازرسیهای تان از جمهوری اسلامی ایران قطع شود، شما ۷۰ درصد از ظرفیت تان از دست میدهید. دو سوم بازرسان آژانس فقط روی ایران متمرکز بودند، آژانس روی بقیه کشورها فعالیتی نداشت. چه مشکلی داشت که اینها تاسیسات اتمی ما را زدند؟بیش از سه چهار دهه است که اینها ادعا میکنند که ایران دنبال سلاح هستهای است. سلاح هستهای ایران کجا بود؟ اگر ما سلاح هستهای میداشتیم تا الان رو میکردیم و یا انفجار هستهای انجام میدادیم که بازدارندگی ایجاد کنیم. فلسفه سلاح هستهای ایجاد بازدارندگی است. میتوانید سلاح هستهای داشته باشید و این را مخفی کنید، به شما حمله کنند، باز همچنان این را مخفی کنید. این ادعایی که رژیم صهیونیستی و آمریکا داشتند و هیچ وقت این اثبات نشد.
رژیم صهیونیستی که خودش جزو هیچ یک از معاهدات سلاحهای کشتار جمعی نیست، نه میکروبی، نه شیمیایی، نه هستهای؛ سلاح اتمی دارد تهدید کردند، آمریکا که این سلاح را استفاده کرده علیه مردم در ژاپن و اینها آمدند و ایران را متهم کردند و به این بهانه تجهیزات هستهای ما را مورد حمله قرار دادند، میگوییم جنگ بوده آمدند این کار را کردند و ما پاسخ شان را در جبهههای دیگر دادیم. منافع و پایگاههای شان را زدیم، تکلیف آژانس این وسط چه میشود؟ آژانس که باید نهاد بی طرف باشد.حداقل کاری که میتوانست مدیر کل آژانس انجام دهد، محکومیت این حملات بود. باز ما نمیگوییم حتی شورای حکام، چون شورای حکام ۳۵ عضو دارند، سیاسی هستند و تصمیمات سیاسی گرفته میشود، بگوییم شورای حکام محکوم میکرد، ما میگوییم این تقاضا را میگذاریم کنار، ولی مدیر کل آژانس که شخصیت بین المللی است و این که وابسته نباید به این کشورها باشد چرا موضع گیری نکرد.
مدیر کلی که حداقل وظیفه خودش را انجام نداد، اما ما در کیسهای مشابه شاهدیم از واژههای محکومیت استفاده کرده در بحث تاسیسات هستهای اوکراین، آن جا روسیه را محکوم کرد. چرا این حملات علیه تاسیسات هستهای ایران، آن هم تاسیساتی که تمام پرسنلش در تاسیسات ایران کار میکردند و کوچکترین انحرافی مشاهده نکردند.مدیر کل الان چطور میتواند ادعا کند که من هیچ دسترسی به تاسیسات هستهای ندارم. کدام تاسیسات که آمریکا گفته اینها را زده و خودش هم گفته که زده. شما میخواهید ببینید که چقدر ما دچار تخریب شدیم، سلاحهای آمریکا که تاسیسات اتمی ما مورد هدف قرار داده چقدر قدرت داشته و دوباره یک سلاح طراحی کند که با یک قدرت جدید همان تاسیسات جدید و مشابه دیگر را مورد هدف قرار دهد. هدف آژانس همین است و اگر نباشد در این شرایط مدیر کل آژانس نباید تقاضای دسترسی کند و نباید اظهارات سیاسی کند که من هیچ اطلاعاتی راجع به مواد با غنای بالای ایران ندارم. من هیچ اطلاعاتی راجع به تاسیسات مورد حمله واقع شده ایران ندارم. شما کوچکترین وظیفه خودت را انجام ندادی. مادامی که این وضعیت حل و فصل نشود، طبیعی است که ایران نمیتواند دسترسیهای آژانس برقرار کند، امنیت ملی و منافع ملی ما به مخاطره افتاد. از این منظر سیاست ما با آژانس سیاستی که الان است، مادامی که این وضعیت حل و فصل نشود، به صورت دائمی و بحث جنگ خاتمه پیدا نکند و تفاهم دیپلماتیک برقرار نشود و آمریکا تعاملات خودش را برقرار نکند، نمیتوانیم دسترسیهای آژانس را برقرار کنیم.
این یک موضوع است و موضوع دوم راجع به ان پی تی است که مباحثی مطرح است راجع به ان پی تی در محافل مختلف، جمهوری اسلامی ایران هنوز عضو ان پی تی است. هر تصمیمی که نظام راجع به ان پی تی بگیرد، آن تصمیم میشود تصمیم نظام جمهوری اسلامی ایران. الان عضو ان پی تی هستیم. آژانس میگوید، چون عضو هستید تعهداتی دارید. ما میگوییم بله عضو هستیم ولی تعهدات متقابل است. شما تعهدات راجع به ایران انجام ندادید، چطور میتوانیم دسترسیهای شما به تاسیساتی که آمریکا مورد هدف قرار داده را برقرار کنیم. این کار غیرممکنی است. آژانس ثابت کرده که کاملا آژانس سیاسی است.طیفی از دانشمندان خوب هستهای ما در عملیاتهای تروریستی به شهادت رسیدند. قبلا برخی از اینها شهید را میکردند. رژیم صهیونیستی حتی جرات نمیکرد ترور اینها را به عهده بگیرد. با قرائن و شواهد متوجه میشدیم که این عملیاتهای تروریستی کار رژیم صهیونیستی است، اما در جنگ ۱۲ روزه و ۴۰ روزه رژیم صهیونیستی عملیاتهای تروریستی آشکار انجام داده، مشخصات این دانشمندان هستهای چگونه دست اینها افتاده؟ بخشی از اینها از قبل کارهایی است که میتواند آژانس بین المللی انرژی اتمی انجام دهد. باید خیلی حساس باشیم به این موضوعات و درخواستهای آژانس و دانشمندانی که از دست دادیم در حوزه هستهای. آدمهای بسیار بزرگی بودند، فعالیتهای بسیار خوبی برای ارتقای سطح علم و فناوری و دانش در جمهوری اسلامی ایران انجام دادند و لازم میدانم در این برنامه یاد و نام این شهدای عزیز و در راس آنها مقام معظم رهبری را گرامی بداریم و همچنین فرماندهی نیروهای مسلح به شهادت رسیدند در طول این دو جنگ.
سوال: بعد از اجلاس چهارجانبه که در تهران برگزار شد، صحبت از ترتیبات جدید امنیتی در منطقه به میان آمد و در تماسها و ارتباطاتی که بین جمهوری اسلامی ایران با کشورهای حوزه خلیج فارس وجود دارد رایزنیهایی که اتفاق میافتد صرفا در حد تنش زدایی است یا ممکن است پیمان امنیتی و جمعی در تدارک باشد که بخواهد در منطقه شکل بگیرد؟
غریب آبادی: بعد از این دو جنگ به ویژه جنگ ۱۲ روزه و ۴۰ روزه که ابعاد منطقهای پیدا کرده، برداشت ما این است که یک سری کشورهای منطقه قریب به اتفاق به این نتیجه رسیدند که امنیت منطقه، امنیت درون زاست که نمیتواند وابسته به بیرون باشد. عموم کشورها در حاشیه خلیج فارس میزبان پایگاههای نظامی آمریکا بودند. وقتی آمریکا در کشوری پایگاه نظامی ایجاد میکند، نوعی احساس تعهد میکند برای تامین امنیت آن کشور. صرفا این نیست که برای عملیات نظامی خودش پایگاهی در کشور ایجاد کند. برخی از این پایگاهها خود آن کشورها پذیرا هستند، تا این که خود آمریکا بخواهد؛ بنابراین هزینههای آن پایگاهها را آن کشورها پرداخت میکنند. آیا این پایگاه در کشورهای خلیج فارس امنیت برای شان به ارمغان آورد؟ حضور خارجی، حضور نظامی خارجی و پایگاه نظامی؛ ضرورتا امنیت برای آن کشورها و برای منطقه به بار نمیآورد. منطقه چیست؟ همین تنگه هرمز که همه کشورها وابسته هستند، هم برای واردات محصولات پتروشیمی و محصولات وابسته به آن، هم برای صادرات شان، نفت، کود شیمیایی وابسته هستند. از این طریق الان با تمام این کشورها در رایزنی هستیم.همین نشستی که اخیرا برگزار شد با حضور دبیر شورای امنیت ملی ما، پاکستان، عربستان سعودی و ترکیه، نشست بسیار مهمی بود که مهمترین موضوع بحث امنیت منطقهای بود که چگونه کشورهای منطقه، امنیت منطقه را بدون قدرتهای خارجی حفظ کنند؟ این باید توسعه پیدا کند. در این زمینه هر وقت با کشورهای همسایه به ویژه در منطقه خلیج فارس گفتوگو میکنیم، یکی از موضوعات همین است، امیدواریم در روزی نه چندان دور، ساز و کاری برای تامین امنیت منطقهای از طریق ظرفیتهای همین کشورها بتوانیم ایجاد کنیم و این پذیرش به صورت عام الان ایجاد شده بین کشورها.
سوال: الان جدیترین پروندههایی که جمهوری اسلامی ایران در مجامع بین المللی پیگیری میکند، چیست و چه نتیجهای تا الان داشته؟
غریب آبادی: در حوزه حقوقی بین المللی، مهمترین موضوع پیگیری حقوقی قضائی پرونده جنگ ۱۲ روزه و هم جنگ ۴۰ روزه است. خساراتی که اینها متوجه ما کردند، شهادت مردم عادی، فرماندهان نیروهای مسلح، مقام معظم رهبری. اینها را پروندههای مختلفی تشکیل میدهیم. معاونت حقوقی ریاست جمهوری و سایر دستگاههای ذی ربط، امروز جلسه مفصلی در ریاست جمهوری راجع به این موضوع داشتیم. در چند حوزه کارهای خوبی انجام شده. اولا در سطح محاکم ملی و داخلی پروندههای مختلفی در این زمینه الان باز شده و قوه قضائیه کارهای بسیار خوبی انجام داده.در حوزه پروندههای کیفری در جنگ ۱۲ روزه، ۲۲۶ پرونده تشکیل شده. در جنگ ۴۰ روزه، ۳۸۶ پرونده تشکیل شده که کیفرخواست دو پرونده مهم که شهادت مقام معظم رهبری و دانش آموزان بیگناه مدرسه شجره طیبه میناب بود. کیفرخواست اینها صادر شده، در حوزه بین المللی الان در بحث دیوان بین المللی دادگستری بحث اساسنامه آژانس بین المللی انرژی اتمی برای حمله به تاسیسات اتمی و بحث تحریمهای هوایی، حمله به فرودگاههای مان تحت بحث کنوانسیون شیکاگو و بحث ایکائو آن جا دو یادداشت صادر کردیم. دو پرونده برای دو جنگ ۱۲ روزه و ۴۰ روزه در دیوان دعاوی ایران و آمریکا به ثبت رساندیم با همکاری مرکز حقوقی بین المللی ریاست جمهوری. شاکیان و قربانیان زیادی اعلام آمادگی کردند که تحت اصل صلاحیت جهانی بروند شکایت کنند در کشورهای مختلف و ما هم از اینها طبیعتا حمایت خواهیم کرد. مهمترین موضوع و پرونده ما پیگیری حقوقی قضائی جنگ و خسارتهای جنگ و جنایتهای ارتکابی آمریکا و رژیم صهیونیستی است.
انتهای پیام/24