نتانیاهو و آیزنکوت؛ دو چهره از راستگرا در میانه شکاف‌های فزاینده
جامعه صهیونیستی در آستانه رویارویی‌های تازه؛ شکاف میان راست و چپ و بحران هویت سیاسی
رقابت نتانیاهو و آیزنکوت برای کسب قدرت، در شرایطی ادامه دارد که جامعه اسرائیل با اختلافات عمیق سیاسی و ایدئولوژیک روبه‌روست. هرچند این دو چهره در شیوه اداره دولت و نحوه تشکیل ائتلاف‌های سیاسی با یکدیگر اختلاف دارند، اما در موضوع فلسطین، مخالفت با تشکیل کشور مستقل فلسطینی و تداوم سیاست‌های اشغالگرانه اشتراک نظر دارند.
به گزارش خبرگزاری قدس (قدسنا) نتایج انتخابات آمریکا و رژیم صهیونیستی تصویری متفاوت از تحولات سیاسی در این دو کشور به نمایش می‌گذارد؛ تحولاتی که از تغییرات عمیق در گرایش‌های سیاسی دو جامعه حکایت دارد و می‌تواند پیامدهای مهمی برای آینده روابط واشنگتن و تل‌آویو داشته باشد؛ به‌ویژه در شرایطی که اختلافات بر سر جنگ علیه ایران، نسل‌کشی در نوار غزه و سیاست‌های اشغالگرانه رژیم صهیونیستی در کرانه باختری رو به افزایش است.
در ایالات متحده، پیروزی حزب دموکرات در انتخابات سوم نوامبر جاری و کسب اکثریت هر دو مجلس کنگره، نشانه‌ای از رشد جریان‌های جوان و ترقی‌خواهی بود که مواضع انتقادی‌تری در قبال سیاست‌های رژیم صهیونیستی دارند و با تداوم حمایت بی‌قیدوشرط از این رژیم مخالف‌اند. این تحول، دولت دونالد ترامپ را با چالش‌های سیاسی فزاینده‌ای مواجه می‌کند.
در مقابل، نتایج انتخابات رژیم صهیونیستی نشان داد که جریان‌های راست‌گرای ملی‌گرا و مذهبی همچنان بر صحنه سیاسی این رژیم مسلط هستند؛ چه تحت رهبری بنیامین نتانیاهو و چه در قالب ائتلاف مخالفان به ریاست گادی آیزنکوت. این وضعیت از کاهش فرصت‌های جریان‌های سیاسی حامی روند سازش سیاسی و راه‌حل تشکیل دو کشور حکایت دارد.
نکته قابل‌تأمل آن است که تحولات آمریکا صرفاً چالشی داخلی برای دونالد ترامپ نیست، بلکه پیامدهای آن به رژیم صهیونیستی نیز تسری پیدا می‌کند؛ رژیمی که دیگر از همان اجماع سیاسی و مردمی گذشته در ایالات متحده برخوردار نیست. سیاست‌های رژیم صهیونیستی به موضوعی مناقشه‌برانگیز میان دو حزب جمهوری‌خواه و دموکرات و همچنین در میان نخبگان سیاسی و افکار عمومی آمریکا تبدیل شده است؛ مسئله‌ای که جنگ نسل‌کشی در غزه و تشدید تنش نظامی علیه ایران در شکل‌گیری آن نقش مهمی داشته‌اند.
افول چپ و صعود راست در رژیم صهیونیستی
نتایج انتخابات اسرائیل از تحولات ساختاری در نقشه احزاب این رژیم حکایت دارد که مهم‌ترین آنها افول مستمر جریان‌های چپ است؛ جریان‌هایی که از نظر تاریخی با حمایت از سازش سیاسی با فلسطینیان، اصل «زمین در برابر صلح» و راه‌حل تشکیل دو کشور شناخته می‌شدند.
یکی از مهم‌ترین نقاط عطف این تحول به انتخابات سال ۱۹۷۷ بازمی‌گردد؛ زمانی که حزب لیکود به رهبری مناخیم بگین توانست ائتلاف «معراخ» را که از زمان تأسیس رژیم اشغالگر در سال ۱۹۴۸ نهادهای سیاسی را در اختیار داشت، از قدرت کنار بزند. این رویداد آغاز مرحله‌ای تازه از قدرت‌گیری راست‌گرایان و افول جریان کارگری در اسرائیل بود.
این روند پس از ترور اسحاق رابین، نخست‌وزیر وقت اسرائیل، در سال ۱۹۹۵ به دست یک افراط‌گرای یهودی مخالف روند سازش با فلسطینیان، عمیق‌تر شد. این ترور ابعاد شکاف و قطبی‌شدن جامعه صهیونیستی را آشکار کرد و به تضعیف اردوگاه حامی توافق‌های صلح انجامید.
افول چپ در انتخابات سال ۲۰۲۶ به سطوح بی‌سابقه‌ای رسید؛ به‌گونه‌ای که حزب دموکرات‌ها به رهبری یائیر گولان تنها هشت کرسی، معادل ۶.۶ درصد کرسی‌های کنست، را به دست آورد. این حزب بقایای دو حزب کارگر و مرتس را در خود جای داده است.
اهمیت این افول صرفاً به توازن قوای داخلی احزاب محدود نمی‌شود، بلکه به ماهیت روابط رژیم صهیونیستی با ایالات متحده نیز گسترش می‌یابد؛ به‌ویژه در شرایطی که جریان‌های ترقی‌خواه آمریکایی با اشغالگری، شهرک‌سازی و نسل‌کشی در غزه مخالفت می‌کنند و خواستار بازنگری در میزان نفوذ صهیونیست ها در نهادهای تصمیم‌گیری آمریکا هستند.
دو ائتلاف متفاوت با مبانی سیاسی مشترک
با وجود رقابت میان دو اردوگاه نتانیاهو و آیزنکوت، به نظر نمی‌رسد اختلافات آنها در مسائل مرتبط با آینده فلسطینیان و حقوق سیاسی‌شان بنیادین باشد.
با این حال، مواضع دو اردوگاه درباره مسئله فلسطین از همگرایی گسترده‌ای حکایت دارد؛ به‌ویژه در مخالفت با تشکیل کشور مستقل فلسطینی، تأکید بر یهودی‌بودن دولت و برخورد با فلسطینیان کرانه باختری و نوار غزه به‌عنوان گروهی که از حق تعیین سرنوشت محروم شده‌اند.
این سیاست در نحوه برخورد با فلسطینیان ساکن اراضی اشغالی در سال ۱۹۴۸ نیز آشکار است؛ شهروندانی که با تبعیض سیاسی مواجه‌اند و مشارکت آنها در فرایند تصمیم‌گیری با محدودیت‌ها و شروطی همراه است که فراتر از الزامات تحمیل‌شده بر سایر احزاب اسرائیلی است.
شرط‌هایی که آیزنکوت برای احزاب عربی به‌منظور مشارکت در دولت احتمالی خود مطرح کرده، بازتاب‌دهنده همین رویکرد است. او خواستار پذیرش سند استقلال رژیم اشغالگر، به رسمیت شناختن یهودی‌بودن آن، سربازی اجباری برای همگان و همچنین محکوم‌کردن مقاومت فلسطین و معرفی آن به‌عنوان تروریسم شده است.
این مطالبات از یک تناقض سیاسی آشکار پرده برمی‌دارد: احزاب عربی که خواهان مشارکت در عرصه سیاسی و مطالبه برابری حقوق هستند، با شروطی طردکننده مواجه می‌شوند؛ در حالی که احزاب راست افراطی، با وجود مواضع و سیاست‌هایشان در قبال فلسطینیان، آزادانه در روند تشکیل دولت مشارکت می‌کنند.
این تناقض با توجه به پیشینه نظامی آیزنکوت آشکارتر می‌شود. او رئیس پیشین ستاد کل ارتش رژیم صهیونیستی بوده، در جریان جنگ سال ۲۰۰۶ از دکترین ضاحیه حمایت کرده و در دوران جنگ نسل‌کشی علیه نوار غزه نیز عضو دولت اضطراری به ریاست نتانیاهو بوده است. این سوابق، محدودیت‌های اختلاف میان دو اردوگاه را در مسائل امنیتی و نظامی نشان می‌دهد.