نبرد تازه برای تحریف واقعیت ها..
جنگ روایتها به قلب هوش مصنوعی رسید؛ کارزار رژیم صهیونیستی برای بازنویسی روایت نسل کشی در نوار غزه
یک تحقیق از کارزاری دیجیتال مرتبط با محافل اسرائیلی پرده برداشته که با تولید و انتشار گسترده محتوای هدفمند میکوشد بر منابع اطلاعاتی مورد استفاده سامانههایی مانند چتجیپیتی و جمینای اثر بگذارد؛ تلاشی که کارشناسان نسبت به پیامدهای آن برای نحوه بازنمایی روایت فلسطین و شکلگیری افکار عمومی در عصر هوش مصنوعی هشدار میدهند.
به گزارش خبرگزاری قدس (قدسنا) به نقل از خبرگزاری فلسطینی شهاب، نبرد بر سر روایت جنگ غزه دیگر محدود به صفحه تلویزیون یا شبکههای اجتماعی نیست، بلکه به عرصهای پیچیدهتر و کمتر قابل مشاهده منتقل شده است: دنیای هوش مصنوعی؛ جایی که پاسخهای کاربران از طریق الگوریتمهایی شکل میگیرد که بر حجم عظیمی از دادهها و منابع دیجیتال تکیه دارند.
یک گزارش تحقیقی که پلتفرم «دراپسایت نیوز» منتشر کرده و بر اساس اسناد داخلی تهیه شده است، از یک کارزار گسترده دیجیتال پرده برداشته که یک شرکت مرتبط با برد پارسکیل، کارشناس سیاسی و استراتژیست آمریکایی، آن را هدایت کرده است. هدف این کارزار، تقویت روایت رژیم صهیونیستی درباره جنگ غزه از طریق تولید محتوای دیجیتالی بوده که برای تأثیرگذاری بر محیط اطلاعاتی مورد استفاده سامانههای هوش مصنوعی، از جمله مدلهایی مانند چتجیپیتی و جمینای، طراحی شده است.
بر اساس این گزارش، این کارزار تنها کاربران را بهطور مستقیم هدف قرار نداده، بلکه تلاش کرده به لایهای عمیقتر از فضای دیجیتال دسترسی پیدا کند؛ یعنی همان محتوایی که سامانههای هوش مصنوعی هنگام پاسخگویی به پرسشهای مربوط به مسائل سیاسی، بهویژه جنگ غزه، از آن برای جمعآوری اطلاعات استفاده میکنند.
ایده اصلی این کارزار، تولید حجم زیادی از مطالب دیجیتال و انتشار آنها در پلتفرمها و وبسایتهای مختلف، در کنار استفاده از تکنیکهای بهینهسازی برای موتورهای جستوجو (SEO) بوده است؛ اقدامی که میتواند حضور این مطالب را در فضای اطلاعاتی مورد استفاده موتورهای جستوجو و ابزارهای هوش مصنوعی افزایش دهد.
با این حال، بنا بر گزارش مذکور، این به معنای نفوذ مستقیم این کارزار به برنامهنویسی مدلهای هوش مصنوعی یا بازآموزی مستقیم آنها نیست؛ بلکه هدف، تأثیرگذاری بر محیط دیجیتال پیرامون این سامانهها از طریق افزایش حجم محتوای هدفمند و سازمانیافتهای بوده که ممکن است در نتایج جستوجو یا منابع مورد دسترسی سامانهها هنگام پردازش موضوعات خاص ظاهر شود.
بیرون از الگوریتم
دکتر فداء المدهون، متخصص رسانه و هوش مصنوعی، درباره خطرات افشاشده در این اسناد هشدار میدهد و آن را نشانهای از انتقال میدان نبرد از تلاش برای تأثیرگذاری مستقیم بر افکار عمومی به سمت هدف قرار دادن منابع دانشی میداند که برنامههای هوش مصنوعی به آنها متکی هستند.
المدهون توضیح میدهد که تأثیرگذاری بر برخی خروجیهای این سامانهها، بدون نفوذ به برنامهنویسی آنها نیز امکانپذیر است؛ به این معنا که فضای دیجیتال با محتوای سازمانیافته، تکرارشونده و گسترده اشباع شود. به گفته او، برخی مدلهای هوش مصنوعی از محتوای منتشرشده در اینترنت برای شکل دادن به درک خود از جهان بهره میبرند و از این رو، کارزارهایی از این دست میتوانند بر محیط اطلاعاتی مورد اتکای این سامانهها اثر بگذارند.
او تأکید میکند که خطر این راهبرد فقط در حجم محتوای تولیدشده نیست، بلکه در توان بالقوه آن برای برهم زدن توازن میان روایتهایی است که هنگام طرح یک پرسش در ابزارهای هوش مصنوعی در اختیار کاربر قرار میگیرند؛ بهویژه در موضوعاتی که اطلاعات سیاسی، تاریخی و انسانی با یکدیگر تداخل دارند.
المدهون معتقد است موفقیت چنین کارزارهایی میتواند به کاهش حضور روایت فلسطینی در پاسخهای ارائهشده از سوی برنامههای هوش مصنوعی یا ارائه این روایت به شکلی نامتوازن منجر شود؛ مسئلهای که میتواند باعث شود میلیونها کاربر در سراسر جهان، هنگام پرسش درباره تحولات غزه، اطلاعاتی ناقص یا جانبدارانه دریافت کنند.
او همچنین هشدار میدهد که خطر زمانی بیشتر میشود که هوش مصنوعی برای بخش بزرگی از کاربران به نخستین درگاه دریافت اطلاعات تبدیل شود؛ یعنی به جای جستوجو در میان دهها وبسایت و گزارش، افراد پاسخ خود را مستقیماً از ابزارهای هوش مصنوعی دریافت کنند. در چنین شرایطی، هرگونه سوگیری در محیط دیجیتال میتواند بر شکلگیری افکار عمومی جهانی و درک مسئله فلسطین تأثیر بگذارد؛ بهویژه در میان نسلهایی که بیش از دیگران به این ابزارها وابستهاند.
اهمیت این عرصه نیز تنها به پاسخی که یک برنامه هوش مصنوعی به کاربر ارائه میکند محدود نمیشود. محتوایی که در موتورهای جستوجو و پلتفرمهای دیجیتال ظاهر میشود، میتواند وارد چرخه گستردهتری از بازنشر، نقلقول و بازتولید شود و در نتیجه، حضور خود را در محیط اطلاعاتی افزایش دهد و به مخاطبان تازهای دست پیدا کند.
المدهون بر این باور است که جهان عملاً وارد مرحله جدیدی از نبرد رسانهای شده است؛ مرحلهای که در آن الگوریتمها به بخشی اساسی از جنگ روایتها تبدیل شدهاند.
الگوریتم؛ جبههای جدید
او توضیح میدهد که در گذشته تمرکز اصلی نبرد بر تأثیرگذاری بر مخاطبان از طریق رسانهها و شبکههای اجتماعی بود، اما امروز توجهها به سمت سامانههایی معطوف شده است که اطلاعات را رتبهبندی میکنند، پاسخ تولید میکنند و محتوا را به کاربران پیشنهاد میدهند.
المدهون می افزاید این درگیری دیگر فقط بر سر آنچه انسان میبیند نیست، بلکه بر سر آن چیزی نیز هست که سامانههای هوشمند درک میکنند و سپس به کاربران منتقل میسازند.
المدهون معتقد است این تحول، رسانهها را وادار میکند در راهبردهای خود بازنگری کنند؛ زیرا رقابت دیگر صرفاً به تولید و انتشار خبر محدود نیست، بلکه محیط دیجیتالیای را نیز دربرمیگیرد که برنامههای هوش مصنوعی از آن تغذیه میکنند.
این کارشناس فلسطینی میگوید رسانههای فلسطینی باید از رویکرد واکنشی فاصله گرفته و به سمت فعالیت راهبردی حرکت کنند؛ از جمله با تولید محتوای حرفهای و مستند به زبانهای مختلف، انتشار آن در وبسایتهای معتبر و قابل آرشیو و دسترسی، توجه به دادههای باز و مستندسازی دیجیتال سازمانیافته و همچنین بهبود جایگاه محتوا در موتورهای جستوجو.
وی این اقدامات میتواند حضور روایت فلسطینی را در محیط دیجیتال تقویت کند. در کنار آن، ایجاد همکاری میان دانشگاهها، مراکز پژوهشی و پلتفرمهای بینالمللی برای تولید محتوای باکیفیت و قابل استناد نیز اهمیت ویژهای دارد.
المدهون همچنین بر ضرورت آموزش روزنامهنگاران درباره سازوکار عملکرد هوش مصنوعی تأکید میکند و معتقد است نبرد آینده تنها بر سر تولید خبر نخواهد بود، بلکه بر سر تضمین دسترسی سامانههای هوشمند ــ که به واسطهای اصلی برای انتقال دانش تبدیل شدهاند ــ به روایتهای مستند نیز خواهد بود.
نبرد بر سر حافظه
بر اساس آنچه در گزارش پلتفرم "دراپسایت نیوز" آمده، ماجرای این کارزار از تحول گستردهتری در ماهیت جنگ روایتها پرده برمیدارد. دیگر کنترل رسانههای سنتی یا شبکههای اجتماعی تنها میدان اثرگذاری نیست؛ بلکه جبههای جدید در ارتباط با اطلاعاتی شکل گرفته که به الگوریتمها میرسد و نیز نحوهای که این سامانهها میتوانند رویدادها را برای کاربران بازنمایی کنند.
در جنگ غزه، نبرد دیگر فقط بر سر تصاویری نیست که جهان از ویرانیها و قربانیان میبیند، بلکه بر سر این موضوع نیز هست که این رویدادها در آینده چگونه درک خواهند شد؛ زمانی که کاربران برای یافتن اطلاعات درباره آنها به ابزارهای هوش مصنوعی مراجعه میکنند.
از این منظر، الگوریتم به میدان جدیدی برای نبرد بر سر روایت تبدیل شده است؛ نه از آن جهت که خود یک بازیگر سیاسی است، بلکه بهعنوان واسطهای که روزبهروز نقش پررنگتری میان انسان و اطلاعات ایفا میکند.
همین مسئله باعث میشود پرسش درباره اینکه سامانههای هوش مصنوعی به چه منابع دادهای تکیه دارند، چه کسانی این محتوا را تولید میکنند و این اطلاعات چگونه به دست آنها میرسد، به بخشی اساسی از نبرد برای حفظ حقیقت و روایت فلسطینی در فضای دیجیتال تبدیل شود.
انتهای پیام/ م.ر