رمزگشایی از تحرکات
پر ابهام موساد در منطقه

به گزارش خبرگزاری قدس (قدسنا)، «علی رحمانی» کارشناس مسائل منطقه در یادداشتی نوشت: با نگاهی کوتاه به تاریخ  مه‌آلود یهودیت در دوره معاصر می‌توان دریافت که به دلیل گره خوردن سرگذشت پیروان این دین با عنصر تجارت و ثروت در سراسر جهان و به تبع آن پراکنده شدن اقلیتهای گوناگون یهودی در اقصی نقاط دنیا این قوم برای ادامه حیات در طول تاریخ پرفراز و نشیب خود نیازمند دستگاه جاسوسی ویژه‌ای بود که بتواند در صورت لزوم از موجودیت آن در برابر تهاجمات احتمالی محافظت نموده و دشمنان یهودیت را با بی‌رحمی تمام نابود کند. به همین دلیل تاریخ نگاران حوزه یهودیت و صهیونیسم از اولین سرویس اطلاعاتی یهودیان با عنوان شای یاد می‌کنند.
 

آغاز رابطه با سیاست سه ستونی
 

با گذشت زمان و عمیق‌تر شدن نیازهای اطلاعاتی قوم یهود در عصر دیاسپورا خاندانهای یهودی در قرون وسطی و پس از آن در عصر جدید از طریق تلاش برای تأمین تدارکات مالی و نظامی فرمانروایان اروپا و جاسوسی و برای پادشاهان مختلف به ثروت افسانه‌ای خود افزودند. پس از تغییر ماهیت جنبش ادبی صهیونیسم به جریانی سیاسی-اجتماعی و تأسیس رژیم نامشروع اسرائیل در سال 1948م داوید بن گوریون به عنوان نخست‌وزیر مؤسس این رژیم در سال 1953 دستور تأسیس سازمان اطلاعات و وظایف ویژه با عنوان «موساد» را زیر نظر دفتر نخست‌وزیر اسرائیل صادر کرد. همزمان با تولد موساد در سالهای آغازین دهه 1950م شاهد طراحی سیاست سه ستونی توسط ایالات متحده آمریکا با هدف مهار جنبشهای چپگرای ازادیخواه عرب در منطقه و مقابله با نفوذ اتحاد جماهیر شوروی در خاورمیانه به وسیله انعقاد پیمان سه جانبه امنیتی موسوم به «کریستال» بین موساد، ساواک و میت هستیم. این روابط سه جانیه که در سایه حمایتهای بی‌دریغ رژیم پهلوی از اسرائیل و روابط بسیار نزدیک این رژیم با کانونهای امنیتی ترکیه تداوم داشت به حدی بود که حتی فعالیتهای تشکیلات جاسوسی بهائیان در ترکیه به رهبری امیرعباس هویدا در هنگام حضور وی در وزارت خارجه ایران را تحت شعاع قرار داد. اما پس از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران و مطرح شدن اسلام سیاسی به عنوان یک عنصر اثرگذار در روابط بین‌الملل روابط میت و موساد نیز دستخوش تغییراتی شد.
 

سقوط شاه و نیرنگ خائنانه موساد به ترکیه
 

طبق شواهد موجود پس از سقوط رژیم شاه روابط موساد با سرویس اطلاعاتی MIT ترکیه وارد فاز جدیدی شد به شکلی که در دهه 1990م شاهد انعقاد پیمانی سری و دوجانبه بین ترکیه و اسرائیل در زمینه همکاریهای امنیتی و اطلاعاتی هستیم از نکات قابل توجه این پیمان مسئله مجاز بودن دو طرف به فعالیت اطلاعاتی در خاک طرف مقابل به شرط مطلع بودن طرف مذکور است. مؤلفه‌ای که علی رغم استفاده خوب موساد از آن به نظر می‌رسد که سران سرویس اطلاعاتی ترکیه موفقیت چندانی در بهره‌گیری از آن نداشتند. چرا که پس از مدتی مشخص شد موساد ضمن فعالیت اطلاعاتی در خاک ترکیه رهبران MIT را از اقدامات خود باخبر نمی‌کرده است.
 

طلیعه اسلامگرایی نوین در ترکیه و تنش در روابط دو طرف
 

با روی کار آمدن اسلامگرایان نوین به رهبری AKP در ترکیه و متعاقب آن حمله نیروهای واحد شایتت 13 اسرائیل به کشتی معروف ماوی مرمره در سال 2010م و درگیری لفظی آقای اردوغان با شیمعون پرز در اجلاس دافوس بر سر تصرف کشتی مرمره توسط نیروهای صهیونیست روابط MIT و موساد که با وجود مشی نرم اسلامگرایان جدید ترکیه نسبت به رابطه اقتصادی و سیاسی با اسرائیل از سال 2000م به محاق رفته بود حالت خصمانه بیشتری به خود گرفت. این تنشها با حضور هیئتهای نمایندگی اخوان‌المسلمین و به ویژه جنبش حماس در کنار حمایت مالی و رسانه‌ای ترکیه از این جنبش تا سال 2011م و شروع موج موسوم به بهار عربی در سوریه تمدید شد. به نحوی که دست اندرکاران MIT پاسخهای بسیار قاطعی به تهدید موساد در خصوص ترور رهبران برجسته حماس در ترکیه دادند و سران این جنبش را در ترکیه و حتی قطر زیر چتر حفاظتی و اطلاعاتی خود گرفتند.
 

میدان سوریه، همسویی پنهان و مسئله حیاتی کردها
 

با تبدیل شدن کشور سوریه به میدان بازیگری سیاسی-امنیتی سازمان اطلاعات ترکیه هر چند سران این سازمان هیچ گاه به شکل علنی از سیاستهای موساد در سوریه حمایت نکردند اما به دلیل این که سیاسیون این کشور با هدف گسترش سیاست خارجی موسوم به نوعثمانی‌گری همواره به دنبال توسعه نفوذ خود در کشور همسایه شرقی بوده‌اند طبیعی است که از هر وسیله‌ای حتی همکاری امنیتی با موساد در زمین سوریه برای رسیدن به هدف خود بهره برند. اما در این بین مانع اصلی برای تعمیق همکاریهای اطلاعاتی دو طرف مسئله پیچیده کردهای سوریه برای ترکیه و اسرائیل است چرا که از یکسو ترکها به دنبال تضعیف هر چه بیشتر جریانات کردی در سوریه با هدف نابودی رؤیای استقلال کردستان بزرگ در منطقه بودند تا به این طریق استانهای نسبتاً پرتعداد و پرجمعیت کردنشین خود را از سرایت ویروس تجزیه‌طلبی مصون بدارند و از طرف دیگر موساد به عنوان بازوی اطلاعاتی اسرائیل در سوریه همواره به دنبال حمایت از استقلال کردهای سوریه با هدف حفظ نفوذ خود در پرونده کردستان است. به همین دلیل مؤلفه قضیه کردی را می‌توان یکی از موانع تعمیق روابط اطلاعاتی ترکیه و اسرائیل در فاصله بین سالهای 2011تا 2023م دانست.
 

نفرت موساد از سیاست نوعثمانیگری
 

همزمان با اوج‌گیری نفکرات انقلابی در بین مردم و فلسطین و شکل‌گیری نخستین جنبش اسلامگرای حامی مقاومت از دل جنبش دانشجویی وابسته به اخوان المسلمین به رهبری دکتر فتحی شقاقی رهبر فقید جنبش جهاد اسلامی فلسطین و پس از آن انشعاب حماس از اخوان نظریه‌پردازان امنیت داخلی و خارجی اسرائیل بیش از پیش نگران هر نوع جنبشی که در شعار و عمل حامی احیای خلاف اسلامی از هر نوع آن باشد شدند. به همین دلیل می‌توان گفت با ظهور سیاست نوعثمانی‌گری در عصر جدید حکومت اسلامگرایان بر ترکیه نوعی ترس توأم با احتیاط بر دستگاههای اطلاعاتی رژیم صهیونیستی مستولی شد. و دقیقاً به همین سبب رهبران موساد به عنوان گردانندگان اصلی سیاست اطلاعاتی اسرائیل در خارج از مرزهای فلسطین اشغالی به ویژه در سالهای اخیر به دنبال مقابله هر بیشتر با این سیاست در سطح منطقه هستند. این روند پس از نظامی سازی پرونده‌های حساس اطلاعاتی رژیم‌صهیونیستی و انتقال پرونده اراضی اشغالی به سازمان آمان به ویژه پس از موفقیت عملیات طوفان الأقصی و برگزیده شدن رومن گافمن رئیس دفتر نظامی ناتانیاهو به ریاست موساد به عنوان یک مقام ارشد نظامی شدت بیشتری گرفته است. به همین دلیل باید انتظار داشت رهبران ترکیه در آینده نزدیک ضمن حمایت از حماس به عنوان کارت برنده خود در برابر اسرائیل با هدف جلوگیری از ترور رهبران حماس توسط موساد سران این جنبش در استانبول را تا حد زیادی از لحاظ رسانه‌ای و سیاسی محدود کنند.
 

جنگ دوم رمضان و اتحاد راهبردی ایران و ترکیه علیه دشمن
 

همزمان با تلاش سران رژیم‌صهیونیستی برای بازگشت به سیاست نظامی‌سازی همه سرویسهای اطلاعاتی خود نظیر جنگ رمضان 1973 با هدف جبران ضعف خود در حوزه اطلاعات نظامی باید گفت: به دلیل ماهیت توسعه‌طلب این رژیم سران تل آویو به احتمال قوی پس از جنگ با ایران به سراغ ترکیه خواهند رفت تا چراغ سیاست نوعثمانیگری در منطقه را برای همیشه خاموش کنند. بهترین شاهد این مدعا نیز اظهارات اخیر هاکان فیدان رئیس سابق سرویس جاسوسی MIT و وزیر خارجه فعلی دولت حزب عدالت و توسعه در این خصوص است. با عنایت به این واقعیت راهبردی و تلاشهای بی‌وقفه دیپلماتیک و سیاسی ترکیه برای فعال‌سازی کانالهای دیپلماسی بین ایران و آمریکا می‌توان حدس زد که ترکیه و ایران در روزها و ماههای آتی پیش‌روی خاورمیانه به متحدانی نزدیک در برابر دشمنی مشترک به نام اسرائیل بدل شوند.